Recreatiepark en waterberging Ursem
Van grasveld naar groen hart: Ursem krijgt een recreatiepark dankzij LEADER
Met steun van de Europese LEADER-subsidie verandert een kaal grasveld aan de rand van Ursem de komende jaren in een levendig recreatiepark met wandelpaden, speelplekken en waterpartijen. Een initiatief van inwoners zelf – met hulp van de gemeente Koggenland – dat laat zien hoe samenwerking op lokaal niveau het verschil kan maken. Met als resultaat de ontwikkeling van een stuk natuur waar inwoners van Ursem en omliggende dorpen straks van kunnen genieten.
“Mensen willen dichtbij huis kunnen ontspannen, in een natuurlijke omgeving. Straks hebben we dat gewoon in Ursem.”
– Karin van der Gaast
Van wens naar plan
Het begon met een simpele vraag: Wat missen we in Ursem? “Het antwoord kwam snel,” vertelt Karin van der Gaast, lid van het Doe-team Groener Ursem. “Er is hier weinig groen. Inwoners wilden meer ruimte om te wandelen en te genieten van de natuur.”
De gemeente Koggenland is eigendom van een stuk agrarische grond, 17 hectare, tussen de waterzuiveringsinstallatie en het gemaal. “Woningen konden daar niet gebouwd worden,” zegt Piet Nell, ook lid van het Doe-team. “Toen dachten we: laten we er iets van maken waar het hele dorp iets aan heeft.” De gemeente zag de potentie. “Er was geld vanuit de provincie beschikbaar voor de aanplant van bomen,” vertelt Karin. “Zo kregen we groen licht om met een ontwerp te starten.”
Meer dan een park
Wat begon als een idee voor een stukje nieuw park, groeide uit tot een plan met meerdere functies. “Een eis van het hoogheemraadschap was dat er waterberging moest komen,” legt Karin uit. “Dat maakte het project meteen groter én uitdagender.” Piet lacht: “Het is eigenlijk een XXL-project geworden. Maar juist dat maakt het bijzonder. We combineren recreatie, natuur, waterbeheer en bewegingsruimte voor de IJsclub en Stichting Huttendorp Ursem. En het is nog goed voor de biodiversiteit ook.”
Dorpsinitiatief met draagvlak
Het Doe-team Groener Ursem – bestaande uit negen mensen (omwonenden, Huttendorp, IJsclub Ursem en betrokken Ursemmers) – werkte nauw samen met de gemeente. Ontwerper Bauke Goodijk maakte een eerste schets, later verder uitgewerkt door HB Adviesbureau. In 2022 legde het Doe-team, aan alle omwonenden van het gebied de vraag voor: Groen voor jullie huis: hoe staan jullie daar tegenover? “We wilden weten: vinden mensen dit een goed idee?” vertelt Karin. “87 procent van de buurtbewoners was vóór. Dat gaf veel vertrouwen.” Wel werden na twee informatieavonden en een digitale inspraakronde aanpassingen gedaan. “We hebben bijvoorbeeld de ingang van het park verlegd en hoge bomen geschrapt,” zegt René Otter van de gemeente Koggenland. “De schaalgrootte maakte het makkelijk om te schuiven. Alleen het uitzicht op de dijk konden we niet behouden.”
Wensen inwoners overgenomen
Het uiteindelijke plan bestaat uit twee delen. Het bosgedeelte – twaalf hectare – wordt gefinancierd door de provincie Noord-Holland en ingericht met struinpaden en inheemse bomen. Het parkgedeelte, mede mogelijk gemaakt door LEADER, krijgt verharde paden, een ligweide, een natuurspeelplek, een waterpartij, een ijsbaan en ruimte voor Stichting Huttendorp Ursem. “Voor ouderen die dichtbij huis willen wandelen is dit heel belangrijk,” zegt Karin. “Maar het is er ook voor gezinnen en kinderen. De ijsbaan, het jaarlijkse huttendorp, het water – het wordt een plek voor iedereen. Daarom is het ook mooi dat we inwoners bij het ontwerp hebben betrokken. Met participatie-bijeenkomsten en persoonlijke gesprekken. Veel van de wensen zijn erin overgenomen zoals een uitkijkpunt en een uitlaatgebied voor honden.”
De kracht van LEADER
De Europese LEADER-regeling ondersteunt innovatieve plattelandsprojecten die de leefbaarheid, duurzaamheid en sociale verbinding in dorpen versterken. Het Doe-team heeft de gemeente Koggenland op het idee gebracht om een aanvraag in te dienen. “De eisen van LEADER sloten goed aan bij ons plan,” vertelt Karin. “Het ging over biodiversiteit, duurzaamheid en verbinding tussen inwoners, precies wat er in ons plan stond.” Het team werkte twee tot drie maanden aan de aanvraag. “Het was best een klus,” zegt Piet. “Je moet alles heel precies beschrijven en onderbouwen met cijfers. Maar we hadden de kennis in huis.” Daarnaast leverde de pitch voor de Lokale Actiegroep – een groep van inwoners, ondernemers, vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties en gemeente uit het gebied die subsidies beoordeelt – nuttige feedback op. Beleidsmedewerker René Otter van de gemeente Koggenland begeleidde het proces. “De Doe-teams zijn ontstaan toen we als gemeente ruimte gaven aan inwoners met ideeën, de start was in 2017. Dit project laat zien wat er kan gebeuren als gemeente en inwoners echt samenwerken.”
Een plek die het dorp samenbrengt
Het recreatiepark wordt meer dan een groenvoorziening; het wordt een ontmoetingsplek. “Zo’n plek brengt mensen bij elkaar,” zegt Piet. “Je wandelt, je ontmoet, je praat. Dat is goed voor de sociale samenhang, leefbaarheid en vitaliteit van het dorp en omgeving.” Karin vult aan: “En het past bij deze tijd. Mensen willen dichtbij huis kunnen ontspannen, in een natuurlijke omgeving. Straks hebben we dat gewoon in Ursem.”
Zoals het er nu naar uitziet gaat in het voorjaar van 2026 de eerste schop in de grond. “Als alles goed gaat,” zegt Piet, “hebben we over een paar jaar een prachtig stukje natuur dat écht van Ursem is.”
💡Tips van Doe-team Groener Ursem voor andere initiatiefnemers
- Lees de voorwaarden van LEADER goed door.
- Doe de pitch voor de Lokale Actiegroep – je krijgt waardevolle tips.
- Werk samen met je gemeente en blijf communiceren.
- Betrek inwoners/omwonenden vanaf het begin. Hun steun is goud waard.
- Neem de tijd. Een goede aanvraag schrijf je niet in een weekend.
- Vraag hulp aan de LEADER-coördinator van Westfriesland.
Samen werken aan een vitaal platteland
Het recreatiebos Ursem is een schoolvoorbeeld van hoe lokale betrokkenheid, gemeentelijke ondersteuning en LEADER elkaar kunnen versterken. Waar nu alleen gras groeit, ontstaat straks een plek waar natuur, water en mensen samenkomen – een stukje Westfriese veerkracht in het hart van Koggenland.
